දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් පසු දැඩි ලෙස පීඩාවට පත් වූ ප්රදේශ යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට සහ අත්යවශ්ය සේවා සහ යටිතල පහසුකම්, සෞඛ්ය සේවා, ජලය, අධ්යාපනය, කෘෂි කර්මාන්තය ආදිය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට සහාය වීම සඳහා ලෝක බැංකු සමූහය විසින් වහාම ක්රියාත්මක වන පරිදි ඩොලර් මිලියන 120ක් වෙන් කොට තිබේ.
නොවැම්බර් අගදී ශ්රී ලංකාවට බලපෑ දිට්වා සුළි කුණාටුව, ගොඩනැඟිලි සහ එහි අන්තර්ගතයන්, කෘෂි කර්මාන්තය සහ තීරණාත්මක යටිතල පහසුකම් සඳහා අෙමරිකානු ඩොලර් බිලියන 4.1ක ඍජු භෞතික හානියක් සිදු කර ඇතැයි ලෝක බැංකු සමූහය සඳහන් කරයි.
ශ්රී ලංකාවට සුළි කුණාටුවෙන් සිදුවූ හානිය කොපමණදැයි එම සමූහය විසින් පෙරේදා (22) එළිදැක්වූ Òගෝලීය වේගවත් පශ්චාත් ආපදා හානි ඇස්තමේන්තුÓ (GRADE) වාර්තාවේ මේ බව සඳහන් වේ.
එම වාර්තාවට අනුව සිදුවූ හානිය ශ්රී ලංකාවේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 4කට පමණ සමාන වන බව දැක්වේ.
ශ්රී ලංකාවේ මෑත ඉතිහාසයේ වඩාත්ම දරුණු හා විනාශකාරී සුළි කුණාටුව වන මෙම සුළි කුණාටුව, දිස්ත්රික්ක 25 පුරාම මිලියන 2කට ආසන්න ජනතාවකට සහ පවුල් 500,000කට ආසන්න සංඛ්යාවකට දැඩි ලෙස බලපෑ අතර, ජීවනෝපායන්, අත්යවශ්ය සේවා සහ පුළුල් ආර්ථිකයට බාධා ඇති කළේය. මෙවැනි වාර්තාවක් කඩිනමින් එළිදැක්වීම සමඟින් විපතෙන් ගොඩ ඒමට අනුගමනය කරන වැඩසටහන්වලදී වඩාත් ප්රයෝජනවත් වන අතර, ලෝක බැංකුවේ තක්සේරුව වේගවත්, දුරස්ථ, ආදර්ශ පාදක GRADE ක්රමවේදය භාවිත කර සකස් කොට ඇත.
කුණාටුව හේතුවෙන් වැඩිම හානිය සිදුව ඇත්තේ මධ්යම පළාතට වන අතර නුවර දිස්ත්රික්කයට පමණක් සිදු ඇති හානිය අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 689 ක් බව එම වාර්තාවේ දැක්වේ. එය මෙරට මුදලින් රුපියල් කෝටි 21326 කි.
මාර්ග, පාලම්, දුම්රිය මාර්ග සහ ජල සැපයුම් ජාල ඇතුළු යටිතල පහසුකම්වලට විශාල හානියක් සිදුව ඇති අතර එය ඇස්තමේන්තුගත ඩොලර් කෝටි 173.5ක් ලෙස සඳහන් වේ. එනම් මෙරට මුදලින් රුපියල් කෝටි 53702 කි.
එය භෞතික වත්කම්වලට ඍජු ආර්ථික හානිය ඇස්තමේන්තු කරයි. ආදායමට හෝ නිෂ්පාදනයට අදාළ පාඩු හෝ ප්රතිචක්රීකරණය සඳහා වන සම්පූර්ණ පිරිවැය වාර්තාවට ඇතුළත් නොවේ. මාර්ග, පාලම්, දුම්රිය මාර්ග සහ ජල සැපයුම් ජාල ඇතුළු යටිතල පහසුකම් විශාලතම හානියට හේතු වන අතර එය ඇස්තමේන්තුගත ඩොලර් බිලියන 1.735 (මුළු හානිවලින් සියයට 42) ක් වන අතර එමඟින් සම්බන්ධතාව සහ වෙෙළඳපොළ සහ සේවාවන් වෙත ප්රවේශය අඩාළ වේ යනුවෙන්ද එම වාර්තාවේ දැක්වේ. එය කුණාටුවෙන් සිදුව ඇති සෘජු හානියෙන් සියයට 42ක් බවද එම වාර්තාවේ දැක්වේ.
ගංවතුර හා නායයෑම්වලින් මෙරට නේවාසික ගොඩනැගිලිවලට අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 985 ක එනම් රුපියල් කෝටි 30488ක අලාභයක් සිදුව ඇත.
සුළි කුණාටුවෙන් කෘෂි කර්මාන්තයට සිදු වූ සෘජු හානිය අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 814 ක් වේ. එය ලංකා මුදලින් රුපියල් කෝටි 25195කි. එසේම නේවාසික නොවන ගොඩනැගිලිවලට අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 562 ක් හානි වී ඇත. එය කෝටි 17395ක අලාභයකි.
නිවාසවලට ඇති පුළුල් බලපෑම්, ගොඩනැඟිලි ස්ථාන, ගංවතුර පාලන ව්යූහයන් සහ අධික සුළං සහ ගංවතුරට ඔරොත්තු දෙන සැලසුම් සලකා බැලීමේ අවශ්යතාව ලෝක බැංකු වාර්තාවෙන් ඉස්මතු කරයි.
සුළි කුණාටුවෙන් පසු වහාම, ලෝක බැංකු සමූහය විසින් දැඩි ලෙස පීඩාවට පත් වූ ප්රදේශවල යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට සහ අත්යවශ්ය සේවා සහ යටිතල පහසුකම් – සෞඛ්ය සේවා, ජලය, අධ්යාපනය, කෘෂි කර්මාන්තය සහ සම්බන්ධතාව ඇතුළුව යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට සහාය වීම සඳහා අඛණ්ඩ ව්යාපෘතිවලින් ඩොලර් මිලියන 120ක් දක්වා බලමුළු ගන්වා ඇතැයිද එහි දැක්වේ.
ජයසිරි මුණසිංහ
